Gendarme of Police?

Iedereen die Frankrijk heeft bezocht kent ze. “Les Gendarmes”. Ze staan soms langs de weg, in die kleine blauwe auto’s, om te controleren of je niet te hard rijdt. Ook staan ze vaak op een parkeerplaats of een kruising, vooral als het mooi weer is, om er zo nu en dan een auto uit te pikken. Een enkele keer zie je ze, al dan niet in gezelschap van de Douane, achter de “Péage” op de Autoroute staan. Begrijpelijk want de péage is een fuik, een goede plek om te controleren of een bestuurder onder de invloed van alcohol of drugs is. Terloops kijken ze ook nog even of de auto technisch in orde is. Zij hebben vaak een politiebureau enkele meters verderop en ze kunnen verdachten direct afvoeren.

Een gendarme is bijna altijd in uniform (en onberispelijk) en gewapend met een pistool (in veel gevallen een SIG SAUER SP 2022).

Het lijkt je redelijk duidelijk wie de politietaken is Frankrijk uitvoert totdat je in een grote stad rondloopt en daar opeens een auto ziet rijden met Police National er op. Dan vraagt je je af wat het verschil is tussen die twee.

Dat zoek je later wel uit want eerst wil je de markt in het stadje wat verderop bezoeken. Je zit koffie te drinken op een terrasje en kan alles goed volgen. Mensen kijken, altijd leuk. Opeens verschijnt er een man in uniform die de iedere marktkoopman een formulier geeft. Als hij zich omdraait zie je op zijn rug de woorden Police Municipale. Zijn uniform is correct maar hij lijkt helemaal niet op een gendarme. Hij heeft geen pistool op zijn heup en hij gedraagt zich heel anders dan een gendarme. Deze man drentelt meer dan dat hij loopt en maakt met iedereen een praatje. Het is allemaal erg verwarrend en je begrijpt er helemaal niets meer van.

Als je Fransen vraagt uit te leggen wat de verschillen zijn dan blijkt al gauw dat ze dat zelf niet weten. De Gendarmerie is onderdeel van het leger is zeggen ze dan en daar houdt het mee op.

Hieronder geven we een uitleg welke politiediensten er in Frankrijk zijn en hoe deze ongeveer werken. Dit is echter een gecompliceerde materie en daarom kunnen we onmogelijk volledig zijn.

In Frankrijk zijn drie politie organisaties.

·           De  Police Nationale

Vroeger was dit de Sûreté. Een naam die bij velen bekend zal zijn en herinneringen oproept aan detective verhalen.

De Police Nationale is een civiele organisatie met ongeveer 150.000 agenten. Een deel van deze politiemacht werkt in burger. Zij zijn verantwoordelijk voor het handhaven van wet en orde in grote steden en in grote landelijke gebieden. Ook controleren en onderzoeken zij toegang en verblijf van buitenlanders (immigratiezaken). Zij vallen onder het Ministerie van Binnenlandse Zaken.

The Police Nationale heeft afdelingen die op landelijk niveau werken en landelijke jurisdictie hebben. Zij zijn belast met specifieke opdrachten, bijvoorbeeld de afdeling antiterrorisme. 

·           Gendarmerie Nationale

De Gendarmerie is administratief onderdeel van de Franse strijdkrachten en vallen daarmee onder het Ministerie van Defensie. In 2002 heeft Jacques Chirac de gendarmerie organisatorisch verbonden aan het Ministerie van Binnenlandse zaken - dat was één van zijn verkiezingsbeloften – maar zij hebben hun militaire status behouden.

De ongeveer 100.000 agenten zijn in de eerste plaats verantwoordelijk voor politie activiteiten in de kleinere steden en landelijke gebieden. Daarnaast zijn zij verantwoordelijk voor de beveiliging en bewaking van militaire installaties, het veilig stellen van alles wat er op zee gebeurt, de beveiliging van luchthavens, en de bewaking van bepaalde openbare gebouwen ( la Garde Républicaine).

Gendarmes dragen tijdens hun  werk bijna altijd een uniform. Het gebeurt maar weinig dat een gendarme in burger optreedt.

Men zegt dat gendarmes ingezet blijven worden om taken uit te voeren die door leden van de Police National kunnen worden verricht omdat gendarmes geen lid mogen worden van een vakbond. De civiele medewerkers van de Police National mogen dat wel. Het managen van de gendarmes is daarmee aanmerkelijk eenvoudiger. Of dat allemaal waar is weet je nooit want geen enkele politicus zal dat ooit bevestigen of ontkennen.

De gendarme heeft recht op gratis huisvesting binnen het politiebureau complex. Leden van het Police Municipal corps hebben dit voorrecht niet.

Direction Générale des Douanes et Droits Indirects.

Dit is een civiele organisatie die beter bekend staat als de Douane. Zij vallen onder het ministerie van “Budget, des comptes publics et de la fonction publique”. De ongeveer 20.000 douaniers voeren belasting controles uit, gaan trafficking tegen en vechten tegen de georganiseerde misdaad. Dat is precies de reden waarom zij soms, samen met de gendarmes, midden in Frankrijk controles uitvoeren bij de Péage. Als ze het niet vertrouwen laten ze een van hun honden de auto besnuffelen en als er wat is – op de persoon of in de auto – wordt het gevonden. Gendarme en douane passen de “zero tolerance”  methode toe! De tocht naar het politiebureau neemt maar een paar minuten in beslag.

Alleen leden van deze drie organisaties mogen arrestaties verrichten en huiszoekingen uitvoeren.

Hoe zit dat dan met die Police Municipale?

Police Municipale zijn plaatselijke politie agenten die direct aan de burgemeester rapporteren. Zij werken in stadjes maar ook in grotere steden.

De bevoegdheden van een municipale politieagent zijn zeer beperkt. Hij kan alle overtredingen vaststellen maar hij mag geen juridisch onderzoek uitvoeren. Zijn werk is meestal beperkt tot het innen van de betaling door een marktkoopman of het uitschrijven van een parkeerbon. Hij kan het verkeer regelen en zorgt er misschien voor dat een optocht of demonstratie in goede banen geleid wordt. Maar daar houdt het ook bijna mee op.

Police en Gendarmerie

Welke politie activiteiten worden onderscheiden?

Police administrative

·         Geüniformeerde patrouilles ter voorkoming van misdaden

·         Verkeer (regelen, begeleiding, enzovoorts)

·         Begeleiding tijdens optochten en demonstraties

·         Zeer beperkte bevoegdheden als het gaat om iemand aanhouden

De burgemeester geeft de administratieve politie bevoegdheden. Hij kan de politie opdragen ervoor te zorgen dat gemeentelijke verordeningen worden ingevoerd of uitgevoerd. Een rechter heeft ook administratieve politie bevoegdheden. Hij kan politie opdracht geven mensen die zich in zijn rechtbank misdragen te laten verwijderen.

Police judiciaire (criminele onderzoeken)

·         Opsporen en arresteren van verdachten

·         Ondervragen van verdachten tijdens sommige fasen van het onderzoek

·         Bewijsmateriaal verzamelen

·         Huiszoekingen verrichten

Moeilijke en delicate zaken onderzoeken is soms te moeilijk voor het plaatselijke politiekorps of de gendarmerie. Ook kan de uitkomst van een onderzoek in een kleine gemeenschap beïnvloed worden. Het kan een klein wereldje zijn in Frankrijk. Daarom staan aanklagers of rechters er soms op het onderzoek door een ander politiekorps te laten uitvoeren. Zowel de Police National als de gendarmerie hebben regionale onderzoekcentra waarop, tijdens criminele onderzoeken, een beroep gedaan kan worden.

Beide politiemachten hebben laboratoria voor forensisch onderzoek.

De meeste criminele onderzoeken worden door de police nationale uitgevoerd maar de openbare aanklager kan besluiten wie hij gebruikt. Als de rechtelijke macht niet tevreden is met de uitkomst of die uitkomst niet vertrouwd dan kan het onderzoek aan de andere politiemacht worden overgedragen.

Als je op nationaal niveau twee politiekorpsen hebt die allebei gelijksoortige taken en doelstellingen hebben dan moet dat wel tot fricties leiden en dat doet het dan soms ook. Zo nu en dan is door politici geopperd deze twee krachten te bundelen, samen te voegen, maar daar is het nooit van gekomen.

Handhaven van de orde, gevaarlijke opdrachten

De police nationale en gendarmerie hebben beiden SWAT teams. De gendarmerie heeft de beruchte GIGN, en de police nationale  zet de RAID en GIPN groepen in. De gendarmerie heeft ook gewapende bataljons en paratroepers.

Beiden hebben special opgeleide groepen die tijdens rellen kunnen optreden. De police nationale heeft de CRS en de gendarmerie de Gendarmerie Mobile. Men verwart de Gendarmerie Mobile vaak met de CRS. Deze groepen kunnen door heel Frankrijk ingezet worden.

Hopelijk snapt u er nu iets meer van als u rustig aan uw terrastafeltje van uw glaasje zit te genieten de drie verschillende typen agenten aan het werk ziet.