ma-deuxieme-vie

Alles over wonen en leven in Frankrijk
Alle informatie overzichtelijk & compleet

17 mei – Ėric Satie

17 mei – Ėric Satie

Ėric Alfred Leslie Satie werd geboren op 17 mei 1866 in Honfleur. Hij was de zoon van een welgestelde familie. Toch zou hij zijn leven in armoede slijten. Door zijn ouders was weinig met hem aan te vangen. Hij wilde in de muziek.

In Honfleur volgde hij privé muzieklessen. In 1879 vertrok hij naar Parijs, waar hij ging studeren aan het Conservatoire National Supérieure de Music. Dat was geen succes. Drie jaar later werd hij vanwege achterblijvende prestaties van school verwijderd. Toch gaf Satie niet op. In 1883 volgde hij als gaststudent de colleges over harmonie. In 1885 ging hij het opnieuw proberen in de opleiding piano. Opnieuw vond hij daar niet wat hij zocht. Een jaar later staakte hij zijn studie.

In 1887 vertrok Satie naar Montmartre, toen nog een gehucht aan de rand van Parijs. Het was een rustiek dorpje maar er waren tal van cafés en cabarets. Om die reden leefden hier veel kunstenaars, acrobaten, kunstschilders, muzikanten en schrijvers.

Satie genoot met volle teugen van de stimulerende sfeer in deze, van alle maatschappelijke dwang bevrijdde omgeving. Om in zijn levensonderhoud te voorzien speelde hij piano als barpianist en in cabarets. Zijn optredens waren vooral voor café en varietépubliek. Met name in Le Chat Noir en Auberge du Clou was hij veel gevraagd.

In deze laatste tent ontmoette hij in 1891 Claude Debussy. Er ontwikkelde zich een levenslange vriendschap tussen hen beiden. Later ontmoette hij Ravel. Vanwege deze vriendschap zetten Debussy en Ravel zich vanaf 1911 in om het werk van Satie bekender te maken. Tijdens concerten op de Société Musicale Indépendente speelden zij werk van Satie waardoor hij voor het eerst waardering kreeg bij een groter publiek.

Satie had grote moeite met zijn gebrek aan muziek theoretische kennis. Hij vond daarvoor een oplossing. Hij liet zich beïnvloeden door middeleeuwse muziek en bouwkunde. Hij volgde het principe van, zoals hij het zelf noemde, zijn blokkendoos.  Hij ging uit van geprefabriceerde elementen die hij, los van conventionele parameters als melodiek, ritme en harmoniek hanteerde.

Zonder vaste reeks, vrij inwisselbaar en herhaalbaar, volledig of gedeeltelijk, kon elke van deze elementen op verschillende toonhoogten aaneengeschakeld worden waardoor een neutrale leidtoon en daardoor een statische klankband ontstond.

Door deze toepassing van vrij te combineren en repetitieve elementen liep Satie in 1890 ver vooruit op een techniek die pas in de tweede helft van de twintigste eeuw belangrijk zou worden. De seriële en de aleatorische muziek. Deze aanwending van simpele middelen stond in groot contrast met de monumentale en gewichtige compositiestijl en de late romantiek.

In 1916 ontmoette Satie de schrijver Jean Cocteau waarmee hij ging samenwerken. De eerste uitvoering van het ballet Parade, een stuk voor orkest en een typemachine, veroorzaakte een schandaal. Maar daarmee was in één klap de naam van Satie als componist gevestigd. Cocteau zette zich meer en meer, via zijn geschriften, in Satie bij een groot publiek onder de aandacht te brengen.

In 1918 noemde hij de muziek van Satie als de eigenlijk moderne en zelfstandige Franse muziek. Daardoor werd de muziek van Satie na de Eerste Wereldoorlog een voorbeeld voor de nieuwe generatie Franse componisten.

Satie schreef muziek voor theater en ballet. Daarnaast schreef hij veel pianomuziek. Zijn werk wordt getypeerd als origineel, humoristisch, vaak bizar en minimalistisch. Hij verfraaide zijn partituren met allerlei geschreven opmerkingen. Daarmee moedigde hij de uitvoerders van zijn muziek aan hun eigen verhaal te vertellen door middel van zijn muziek.

Over Satie gaan allerlei anekdotes rond. Zo zou hij elke dag zijn appartement in het  8ste arrondissement van Parijs verlaten om door de hele stad te wandelen naar zijn studio om daat te werken. Een afstand van ruim 15 km. ’s Avonds legde hij die afstand opnieuw te voet af.

Ontzettend veel mensen hebben gecorrespondeerd met Satie en bijna iedereen kreeg antwoord. Echter, na het overlijden van Satie ontdekte men enorme stapels ongeopende post achter zijn piano. Satie las zijn post nooit.

Satie en Debussy waren goede vrienden. Debussy zou stukjes Satie in zijn werk hebben verwerkt. Satie was hiervan op de hoogte maar ging hier nooit op in. Tijdens een concert van Debussy zei iemand tegen Satie: “dat is een frase van Debussy die sterk op Satie lijkt”. Waarop hij antwoordde: “Klopt, het is Satie, maar Debussy doet het veel beter dan ik”.

Satie overleed in Parijs op 1 juli 1925.